Wybór optymalnej formy opodatkowania

Każdy przedsiębiorca płaci podatek dochodowy od przychodów z działalności gospodarczej. Przy wyborze formy opodatkowania trzeba wziąć pod uwagę zarówno sam rodzaj działalności, jak i przewidywane przychody, koszty czy też to, czy chce się korzystać z ulg i odliczeń. Podjętą decyzję trzeba zgłosić w formularzu rejestracyjnym CEIDG-1 lub zaktualizować go później w określonym terminie.

Jakie formy opodatkowania działalności gospodarczej prowadzonej przez osoby fizyczne dostępne są w Polsce?

• Skala podatkowa

Najpopularniejszą formą opodatkowania w naszym kraju jest skala podatkowa, w której należna Państwu danina liczona jest od dochodu (różnica pomiędzy przychodami a kosztami działalności gospodarczej). Rozliczenie podatkowe w formie skali, może wybrać każdy przedsiębiorca, a obowiązujące stawki podatkowe na rok 2026 wynoszą:

• 12% — dla dochodu do 120 000 zł,
• 32% — dla dochodu powyżej 120 000 zł.

Zaletą takiej formy jest możliwość odliczenia kosztów, ulg podatkowych oraz uwzględnienie w niej kwoty wolnej od podatku. Poza tym przedsiębiorca płaci składkę zdrowotną, która wynosi 9% dochodu (niemniej jednak niż 432,54 zł miesięcznie na rok 2026). Składka zdrowotna nie jest jednak kosztem podatkowym. Zaletą jest możliwość łączenia w rozliczeniu rocznym przychodów współmałżonka z tytułu np. Umowy o pracę czy umowy zlecenia i skorzystanie z ulgi na dzieci. Wadą jest natomiast to, że im wyższe dochody, tym wyższy podatek należy zapłacić (skala łączy wszystkie formy źródła przychodu, nawet z jego umów o pracę czy zlecenia, stąd łatwo przekroczyć próg opodatkowania). Poza tym w przypadku firm – trzeba prowadzić księgę przychodów i rozchodów.

• Podatek liniowy

Inną formą opodatkowania jest podatek liniowy, lubiany przez przedsiębiorców – gdzie niezależnie od wysokości dochodu podatnik uzyskanego z prowadzonej działalności gospodarczej – podatnik płaci się 19% podatku. Składka zdrowotna wynosi 4,9% dochodu miesięcznie (nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie w roku 2026) i jest kosztem podatkowym. Zaletą jest tutaj prosta i przewidywalna stawka opodatkowania z możliwością odliczenia kosztów podatkowych, a dochody z innych źródeł nie wpływają na podniesienie kwoty podatku. Niestety – są też wady – w przypadku podatku liniowego nie można skorzystać z większości ulg, nie uwzględnia on również kwoty wolnej od podatku. W tej formy nie można rozliczyć się wspólnie z małżonkiem ani nie można skorzystać z ulgi na dzieci.

• Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

W tej formie opodatkowania liczą się przychody, a nie dochód przedsiębiorcy. Stawki ryczałtowe są różne i zależne od rodzaju działalności (mogą wynosić 2%, 3%, 5,5%, 8,5%, 12% itd.) Podatek liczy się mnożąc stawkę ryczałtową przez przychód. Zwolennicy tej formy wskazują na często niższe podatki oraz uproszczoną księgowość. Zwracamy jednak uwagę, że forma ta jest tylko opłacalna dla przedsiębiorców o bardzo niskich kosztach przychodu z działalności gospodarczej. Zaletą jest to, że opodatkowania nie łączy się z dochodami z innych źródeł. Ograniczeniem natomiast jest to, że aby skorzystać z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, należy spełnić warunki przychodowe (limity) i odpowiedni PKD działalności. Nie można również być opodatkowanej w tej formie w sytuacji, jeśli wykonywało się te same czynności na umowę o pracę lub zlecenia, a teraz będą wystawiane rachunki na tego samego pracodawcę.

• Karta podatkowa

Jest ona najprostszą (ale zamkniętą już) formą opodatkowania i polega na wpłaceniu ustalonej kwoty podatku co miesiąc bez względu na dochody. Nie wymaga prowadzenia księgowości, a same opłaty często są niskie. Niestety – mogą skorzystać z niej jedynie nieliczni przedsiębiorcy, a więc osoby, które:

• prowadziły działalność gospodarczą i były na karcie podatkowej przed 2022 rokiem,
• nie zrezygnowały z niej po 2021 roku,
• cały czas spełniają wymagane warunki (np. rodzaj działalności, liczba pracowników).

Ponadto nie mogą oni odliczać kosztów i muszą spełnić konkretne warunki. Karta podatkowa przeznaczona była od początku małych przedsiębiorców, świadczących usługi lokalne, np. fryzjerów, kosmetyczek, szewców, zegarmistrzów czy hydraulików.

Jak zmienić formę opodatkowania?

Jeśli korzystasz z konkretnej formy opodatkowania i chcesz ją zmienić, możesz zrobić to w dwojaki sposób. Jednym z nich jest zgłoszenie do 20., dnia miesiąca po tym, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w danym roku. Inną – zgłoszenie od końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy przychód otrzymałeś w grudniu. Warto wspomnieć, że ci przedsiębiorcy, którzy nie zmieniają formy opodatkowania, nie muszą składać żadnego zawiadomienia do Urzędu Skarbowego. Jeżeli nie wiesz, które rozwiązanie wybrać, skorzystaj z doradztwa podatkowego Kancelarii Fiskus w Tychach. Prowadzimy księgowość przedsiębiorców, osób fizycznych oraz pełną rachunkowość spółek prawa handlowego. Zapraszamy do współpracy!